Ürtiker Nedir?
Ürtiker, halk arasında kurdeşen olarak bilinen ve ciltte ani gelişen kabarıklıklar, kızarıklık ve yoğun kaşıntı ile karakterize bir deri hastalığıdır. Bu kabarıklıklar genellikle kısa sürede ortaya çıkar ve çoğu zaman birkaç saat içinde kaybolabilir. Ancak bazı durumlarda yeni lezyonlar gelişerek hastalık günler hatta haftalar boyunca devam edebilir.
Ürtiker, dermatoloji pratiğinde oldukça sık görülen bir durumdur. Toplumda birçok kişi hayatının bir döneminde ürtiker atağı yaşayabilir. Hastalık genellikle geçici olsa da bazı kişilerde kronik bir seyir gösterebilir.
Ürtiker ciltte histamin ve benzeri maddelerin salınması sonucu gelişir. Bu maddeler ciltte damar genişlemesine ve sıvı sızıntısına neden olarak tipik kabarıklıkların ortaya çıkmasına yol açar.
Ürtiker Belirtileri Nelerdir?
Ürtikerin en belirgin özelliği ciltte ortaya çıkan kabarık, kızarık ve kaşıntılı plaklardır. Bu plaklar genellikle birkaç milimetreden birkaç santimetreye kadar değişen boyutlarda olabilir.
Ürtikerin sık görülen belirtileri şunlardır:
- Ciltte kabarık döküntüler
- Yoğun kaşıntı
- Kızarıklık
- Yanma hissi
- Lezyonların hızla yer değiştirmesi
Ürtiker lezyonları genellikle kısa sürede kaybolur ancak yeni lezyonlar gelişebilir.
Ürtiker Nerelerde Görülür?
Ürtiker vücudun herhangi bir bölgesinde ortaya çıkabilir. En sık görülen bölgeler şunlardır:
- Gövdede
- Kollarda
- Bacaklarda
- Yüzde
Bazı durumlarda dudaklar, göz kapakları ve dil gibi bölgelerde şişlik oluşabilir. Bu durum anjiyoödem olarak adlandırılır.
Ürtiker Türleri
Ürtiker genellikle hastalığın süresine göre iki ana gruba ayrılır.
Akut Ürtiker
Altı haftadan kısa süren ürtiker atakları akut ürtiker olarak tanımlanır. Çoğu akut ürtiker vakasında neden enfeksiyonlar veya alerjik reaksiyonlardır.
Kronik Ürtiker
Altı haftadan uzun süren ürtiker durumları kronik ürtiker olarak adlandırılır. Kronik ürtiker bazı hastalarda aylar hatta yıllar boyunca devam edebilir.
Ürtiker Neden Olur?
Ürtiker birçok farklı nedenle ortaya çıkabilir.
Alerjik Reaksiyonlar
Bazı gıdalar, ilaçlar veya böcek sokmaları ürtikere neden olabilir.
Enfeksiyonlar
Viral veya bakteriyel enfeksiyonlar ürtiker gelişimini tetikleyebilir.
İlaçlar
Bazı antibiyotikler ve ağrı kesiciler ürtiker gelişimine yol açabilir.
Fiziksel Faktörler
Soğuk, sıcak, güneş ışığı veya basınç bazı kişilerde ürtikeri tetikleyebilir.
Stres
Psikolojik stres bazı bireylerde ürtiker ataklarını tetikleyebilir.
Ürtiker Tanısı Nasıl Konur?
Ürtiker tanısı genellikle dermatolojik muayene ile konur. Doktor hastanın hikayesini değerlendirir ve ciltteki döküntüleri inceler.
Bazı durumlarda altta yatan nedeni araştırmak için ek testler yapılabilir.
Bu testler arasında şunlar bulunur:
- Alerji testleri
- Kan testleri
- Enfeksiyon araştırmaları
Ürtiker Tedavisi
Ürtiker tedavisinde amaç kaşıntının azaltılması ve yeni döküntülerin oluşmasının engellenmesidir.
Tedavi seçenekleri şunlardır:
Antihistaminik İlaçlar
Antihistaminikler ürtiker tedavisinde en sık kullanılan ilaç grubudur.
Kortikosteroidler
Şiddetli vakalarda kısa süreli kortizon tedavisi uygulanabilir.
Tetikleyicilerden Kaçınma
Ürtikerin tetikleyicisi belirlenmişse bu faktörlerden uzak durmak önemlidir.
Ürtiker Bulaşıcı mıdır?
Ürtiker bulaşıcı değildir. Ciltte görülen döküntüler başka bir kişiye temas yoluyla geçmez.
Ürtiker ile Karıştırılabilen Hastalıklar
Bazı dermatolojik hastalıklar ürtikere benzeyebilir. Bunlar arasında şunlar bulunur:
Dermatolojik değerlendirme doğru tanının konması açısından önemlidir.
Ne Zaman Dermatoloğa Başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlarda dermatoloji uzmanına başvurmak gerekir:
- Döküntülerin sık tekrarlaması
- Şiddetli kaşıntı
- Yüz ve dudaklarda şişlik
- Nefes darlığı gelişmesi
Bu durumlar alerjik reaksiyonların belirtisi olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Ürtiker kaç gün sürer?
Akut ürtiker genellikle birkaç gün içinde düzelir ancak kronik ürtiker haftalar veya aylar sürebilir.
Ürtiker stresle ortaya çıkar mı?
Evet. Stres bazı kişilerde ürtiker ataklarını tetikleyebilir.
Ürtiker kalıcı iz bırakır mı?
Ürtiker genellikle kalıcı iz bırakmadan iyileşir.
Ürtiker gıdalardan kaynaklanabilir mi?
Bazı gıdalar alerjik reaksiyonlara bağlı ürtikere neden olabilir.
Ürtiker tedavi edilmezse ne olur?
Çoğu vakada kendiliğinden düzelir ancak kronik ürtiker uzun süre devam edebilir.