Sedef Hastalığı Nedir?

Sedef hastalığı, tıbbi adıyla psoriasis, bağışıklık sistemi ile ilişkili kronik inflamatuvar bir cilt hastalığıdır. Deri hücrelerinin normalden çok daha hızlı yenilenmesi sonucu cilt yüzeyinde kalınlaşmış, kızarık ve üzeri beyaz pullarla kaplı plaklar oluşur.

Sedef hastalığı dünya genelinde oldukça yaygındır ve toplumun yaklaşık yüzde 2-3’ünü etkilediği kabul edilir. Hastalık bulaşıcı değildir ancak genetik yatkınlık önemli rol oynar.

Sedef hastalığı yalnızca cildi değil, bazı durumlarda tırnakları ve eklemleri de etkileyebilir. Bu nedenle hastalık dermatoloji pratiğinde dikkatle değerlendirilmesi gereken kronik bir durumdur.

Sedef Hastalığı Nasıl Oluşur?

Normal koşullarda deri hücreleri yaklaşık 28 günde yenilenir. Sedef hastalığında ise bağışıklık sistemi hücreleri ciltte inflamasyona yol açar ve deri hücreleri çok hızlı şekilde çoğalmaya başlar.

Bu süreç sonucunda:

Deri kalınlaşır
Pullanma oluşur
Kızarıklık ortaya çıkar
Kaşıntı görülebilir

Cilt yüzeyinde biriken bu hücreler karakteristik sedef plaklarını oluşturur.

Sedef Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Sedef hastalığı farklı klinik belirtilerle ortaya çıkabilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

Kızarık ve pullu plaklar
Ciltte kalınlaşma
Kaşıntı
Yanma hissi
Deride çatlaklar
Tırnak değişiklikleri

Plaklar genellikle şu bölgelerde görülür:

Dirsekler
Dizler
Saçlı deri
Bel bölgesi
Tırnaklar

Bazı hastalarda sedef yalnızca küçük alanları etkilerken bazı hastalarda daha geniş alanlara yayılabilir.

Sedef Hastalığı Neden Olur?

Sedef hastalığının kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak birçok faktör hastalığın ortaya çıkmasını tetikleyebilir.

Genetik Yatkınlık

Ailede sedef hastalığı olan bireylerde hastalığın görülme olasılığı daha yüksektir.

Bağışıklık Sistemi

Sedef hastalığında bağışıklık sistemi cilt hücrelerini etkileyen inflamatuvar bir süreç başlatır.

Stres

Yoğun stres birçok hastada sedef alevlenmesine neden olabilir.

Enfeksiyonlar

Özellikle streptokok enfeksiyonları bazı sedef türlerini tetikleyebilir.

İlaçlar

Bazı ilaçlar sedef hastalığını başlatabilir veya şiddetlendirebilir.

Sedef Hastalığının Türleri

Sedef hastalığının farklı klinik tipleri vardır.

Plaque Psoriasis

En sık görülen sedef türüdür. Kalın, kızarık ve pullu plaklarla karakterizedir.

Guttat Psoriasis

Daha küçük ve damla şeklinde lezyonlarla ortaya çıkar.

Ters Psoriasis

Koltuk altı, kasık ve cilt kıvrımlarında görülür.

Püstüler Psoriasis

İltihaplı kabarcıkların görüldüğü daha nadir bir formdur.

Eritrodermik Psoriasis

Cildin büyük kısmını etkileyen ciddi bir sedef formudur.

Sedef Hastalığı Tanısı Nasıl Konur?

Sedef hastalığının tanısı genellikle dermatolojik muayene ile konur.

Dermatolog ciltteki plakların görünümünü değerlendirir. Bazı durumlarda tanıyı doğrulamak için deri biyopsisi yapılabilir.

Tırnak değişiklikleri de tanıda yardımcı olabilir.

Sedef Hastalığı Tedavisi

Sedef hastalığı kronik bir hastalık olsa da uygun tedavilerle kontrol altına alınabilir.

Tedavi planı hastalığın şiddetine ve yaygınlığına göre belirlenir.

Topikal Tedaviler

Hafif sedef hastalığında kremler ve merhemler kullanılabilir.

Bu tedaviler:

Kortizon içeren kremler
Vitamin D türevleri
Nemlendiriciler

Fototerapi

Bazı hastalarda ultraviyole ışık tedavileri etkili olabilir.

Sistemik Tedaviler

Daha ağır vakalarda ağızdan veya enjeksiyon şeklinde ilaçlar kullanılabilir.

Biyolojik Tedaviler

Bağışıklık sistemi üzerine etkili modern tedavi seçenekleridir.

Sedef Hastalığı Bulaşıcı mıdır?

Sedef hastalığı bulaşıcı değildir. Hastalık kişiden kişiye temas yoluyla geçmez.

Sedef Hastalığı Tırnakları Etkileyebilir mi?

Evet. Sedef hastalığı bazı hastalarda tırnak değişikliklerine neden olabilir.

Bu değişiklikler:

Tırnakta çukurcuklar
Kalınlaşma
Renk değişiklikleri
Tırnak yatağından ayrılma

Sedef Hastalığı Eklem Tutulumu Yapabilir mi?

Bazı hastalarda psoriatik artrit adı verilen eklem tutulumu görülebilir.

Bu durumda:

Eklem ağrısı
Şişlik
Hareket kısıtlılığı

ortaya çıkabilir.

Sedef Hastalığında Yaşam Tarzı Önerileri

Bazı yaşam tarzı değişiklikleri hastalığın kontrolüne yardımcı olabilir.

Stresin azaltılması
Cilt kuruluğunun önlenmesi
Sigara kullanımından kaçınma
Sağlıklı beslenme

Sık Sorulan Sorular

Sedef hastalığı tamamen geçer mi?

Sedef hastalığı kronik bir hastalıktır ancak uygun tedavi ile uzun süre kontrol altında tutulabilir.

Sedef hastalığı kalıcı iz bırakır mı?

Sedef plakları genellikle kalıcı iz bırakmaz ancak iyileşme sonrası renk değişiklikleri görülebilir.

Sedef hastalığı stresle artar mı?

Evet. Stres birçok hastada sedef alevlenmesini tetikleyebilir.

Sedef hastalığı saç dökülmesine neden olur mu?

Saçlı deride görülen sedef hastalığında geçici saç dökülmesi görülebilir.

Sedef hastalığı güneşten etkilenir mi?

Bazı hastalarda güneş ışığı hastalığın belirtilerini azaltabilir.